• Menu
  • Skip to right header navigation
  • Passa al contenuto principale
  • Passa al piè di pagina

Before Header

Agrigento Ieri e Oggi

Una Storia che continua a parlare.

Header Right

  • Home
  • Video
  • In 5 Minuti
  • Agrigento Racconta
  • Attualità
  • Carosello
  • Storia Agrigento
  • Storia Comuni
  • Storia Sicilia
  • Storia Italiana
  • Storia Agrigento
  • Storia Comuni
  • Storia Sicilia
  • Storia Italiana

Header Right

  • Home
  • Video
  • In 5 Minuti
  • Agrigento Racconta
  • Attualità
  • Carosello

Tradizioni popolari agrigentine, Antonio De Gubernatis, la pietra

8 Ottobre 2020 //  by Elio Di Bella

storiella in dialetto agrigentino

Chissa è ‘na cosa ca fa arrizzari li carni; e successi pi daveru cca, nni nu’, a Ggiurgenti, ca l’haju ‘ntisu sempri cuntari. ‘Mmattì ad unu di l’antichi Sali, a Don Panti Sala ammuntuatu. Chissu Don Panti Sala dici ca era un bellu pruprietariu riccu, era Marchisi ed avia tanti beni.

    ‘Na vota, a tempu di rriddeni, si nni vonsi jiri a caccia agghiri a Santu Li’; attacca la jamenta a ‘n arvulu, e si misi a passiari spiaggia spiaggia pi vidiri cu’ sa si vidissi un guarchi risbardu avvicinari. ‘Ssa jurnata’ un ci nn’era rrastu; e si nni stava turnannu, quannu cu lu pedi tuccà ‘na cosa ‘mmezzu la rina; si calà e piglià ‘na ggiaca tunna tunna, ranni quantu ‘n aranciu nicu, nigura comu la pici e spirlucenti comu ‘na petra di domanti.- Oh ch’e bella !- dissi-; la piglià, e si la misi ‘n sacchetta; – la vogllu purtari a Ggiurgenti, a la casa, cà chissa supra lu suttaspecchiu ci havi a stari ‘na galantaria.

    Comu si metti ‘dda ggiaca ‘n sacchetta, si vidi cumpariri davanti un bellu ggiuvini.

    – Voscenza bbinidica.

    – E vu’ d’unni spuntastivu?

    – Nenti… cca haju statu. Chi fa, si nn’acchiana Voscenza?

    E, prima ca cci avissi datu lu tempu d’arrispunniri, va sciogli la jumenta, l’ajuta a mettirsi a cavaddu, l’azzizza beddu pulitu, e si cci metti a camminari a lu sciancu. Strata facennu, cci dissi a lu Marchisi siddu avia bisognu di un sirvituri, ca iddu l’avria sirvutu cu tuttu lu cori e cu fidiltà; ma Don Panti cci arrisposi chi nun nni avia di bisognu; e, vidennu ca tant’assà’ ‘un ci piacia ca cci avissi addumannatu cu’ era e d’unni vinia, ‘un ci detti cchiù cuntu. Ma junti ca foru a Ggiurgenti, davanzi lu purtuni di la casa, ‘ddu bellu ggiuvini fu prontu a farilu scinniri d’accavaddu, si piglià la junmenta e la purtà nni la stadda, po’ acchianà susu: – Chi cumanna, signur Marchisi? – Cci tirà li scarpi, l’ajutà a spugliarisi, cci jì a pigliari li rrobbi di casa, li tappini, comu s’avissi avutu cent’anni ch’era allu sò sirvizziu.

    Tantu ca lu Marchisi dissi: – Poviru ggiuvini, cu’ sa’ cu’ cu’ è; a li voti pò essiri macari figliu di quarchi pirsuna bona!

    ‘Nn’haju tanti, chissu cu l’autri.

    Piglia e lu lassa’ stari.

    Lu lassa’ stari, e nun si nni pintì’, ca, s’avissi firriatu l’Erca e la Merca, sirvituri comu a chissu ‘un è veru ca l’avissi pututu truvari: pulitu, aducatu, fidili e lestu po’ ca ‘na cosa, prima ca cci la dicianu, cra già fatta.

    Un jornu lu Marchisi s’arritira’ supra pinseri.

    – Chi havi, signur Marchisi? – cci dissi lu sirvituri.

    – Nenti; lassami stari – cci arrispunnì siddiatizzu.

    – Si Voscenza havi bissognu di mia, cumannassi, ca, Voscenza lu sapi: iu pi Voscenza mi vaju ad allavancu macari di lu Cummu di li Furchi.

    – Nenti, figliu, nun è cosa ca mi po’ dari ajutu tu. Nè tu, nè autru.

    – E Voscenza parla, videmu.

    – Ch’am` a vidiri, ca sugnu cunsumatu. Dumani si ddicidi la causa ‘m Palermu, e p’un aviri fattu ‘n tempu a mannaricci ‘na scrittura, m’hannu a dari la sintenza cuntraria. Lu vidi ch’on c’è chi fari? ti nni pirsuadi?

    La causa era na causa forti, ‘mpurtanti assà’, e ‘ssa liti avia ca durava ‘na vintina d’anni.

    – Signur, Marchisi, mi dassi la scrittura.

    – Va’, vattinni, nun mi siddiari.

    – E Voscenza mi la duna, cci dicu. Iu mi fidu, currennu comu sacciu curriri iu, di purtaricci la carta a l’avvucatu prima di grapirsi lu Tribunali. Voscenza chi cciappizza? Dassimilla, e pò vidi.

    Don Panti, pi livarisillu di supra, piglià e cci detti la scrittura.

    Tannu jjri ‘m Palermu ‘un era com’e ora, ca cu’ agghica, cu la ferrovia, piglia e parti; tannu, tra littica, maraùna ed autri sguazzi, era picca, dicu iu, si, pi jiri ‘m Palermu di Ggiurgenti, si ci mittia ‘na simana; tantu ca li ggenti, prima di partiri, si cunfissavanu e, si cumunicavanu e, s’avianu chi lassari, facianu tistamentu.

   “Sa’ unn’è ddu foddi a ‘st’ura ?” pinsava la notti lu Marchisi, ca nun putia dormiri.

    ‘Ntantu lu ‘nnummani, versu mezziornu, mentri Don Panti era veru angustiatu, si vidi spuntari pi davanzi a lu sirvituri.

    – E tu d’unni veni, foddi ?

    – Di ‘m Palermu’, ‘Ccillenza. Jivu, cci detti la scrittura a l’avvucatu prima di grapirisi lu Tribunali, fici tutti cosi, aspittavu la sintenza, e la sintenza e chista. Voscenza pi’.

   E cci pruì la sintenza, ca lu Marchisi liggì, ed era favurevuli ad iddu.

   Tuttu cuntentu, si misi ad abballari cammari cammari; abbrazzà e vasà a lu sirvituri e cci fici un billissimu cumplimentu.

    Ma po’ si misi a pinsari: Comu va’ stu fattu? chi cosa è stu sirvituri?

E si ji a cunfissari: Lu cunfissuri ‘ntisi lu fattu, e cci dissi:

    – Chista nun e cosa ggiusta: pigliassi ‘sta ggiaca e la jissi a jittari a mari.

    Don Panti accussi fici: piglià la ggiaca di supra lu suttaspecchiu, si la misi ammucciuni ‘n sacchetta, accravaccà e si nni ji’ a Santu Li’. Lu sirvituri, ca cci jiva appressu, era afflittu e angustiatu e nun apriva vucca. Po’ cci dissi:

    – Ah, signur Marchisi, signur Marchisi, chi sta facennu Voscenza?!

    – Nenti; camina.

   Arrivatu a la spiaggia, lu Marchisi ‘nfilà la mani ‘n sacchetta e lu sirvituri cci dissi:

    – Stassi attentu a chiddu ca fa, badassi chi li so’ discinnenti sarannu mmaliditti sina a la settima gginirazzioni.

    Don Panti Sala pinsa’ a chiddu ca cci avia dittu lu so’ cunfissuri, piglià la ggiaca niura e la jittà a mmari. Comu jitta’ la ggiaca a mmari, lu sirvituri spirì.

Pò non si nni sappi cchiù nè nova nè vecchia di ‘ssu sirvituri: chissu avuva ad essiri lu virseriu, ca cu’ sa’ ch’avia a oprari’ cu’ sda’ chi vulia di ‘ddu galantomu. Ma ‘un appi chi fari, ca Don Panti Sala comu cci dissi lu cunfissuri, e iddu si nn’ appi a jiri d’unni avia vinutu.

Testo di  Antonino De Gubernatis

Categoria: Agrigento Racconta

Post precedente: « Covid, la Cina pronta a far valutare i suoi vaccini dall’Organizzazione Mondiale della Sanità
Post successivo: Fazello: Agrigento “non cedeva in cosa alcuna a qualsivoglia città d’Italia” »

Footer

Copyright

I contenuti presenti sul sito agrigentoierieoggi.it, dei quali il Prof. Elio di Bella è autore, non possono essere copiati, riprodotti, pubblicati o redistribuiti perché appartenenti all’autore stesso. È vietata la copia e la riproduzione dei contenuti in qualsiasi modo o forma. È vietata la pubblicazione e la redistribuzione dei contenuti non autorizzata espressamente dall’autore.

Disclaimer

Questo blog non rappresenta una testata giornalistica in quanto viene aggiornato senza alcuna periodicità. Non può pertanto considerarsi un prodotto editoriale ai sensi della legge n. 62 del 07/03/2001.

Privacy

Questo blog rispetta la normativa vigente in fatto di Privacy e Cookie . Tutta la docvumentazione e i modi di raccolta e sicurezza possono essere visionati nella nostra Privacy Policy

Privacy Policy     Cookie Policy

Copyright © 2026 Agrigento Ieri e Oggi · Creato da Webbando.net